Avrupa’nın en büyük otomobil üreticisi Volkswagen, fabrikalarında İsrail için hava savunma sistemi üretmeyi planlıyor. Almanya merkezli şirket, kapanış tarihi yaklaşan fabrikasında Demir Kubbe parçaları hazırlamayı planlıyor.
Gazze’de devam eden soykırım savaşında İsrail ordusunun işlediği suçlar nedeniyle bu haber kimi kesimlerin tepkisine yol açtı. Fakat meselenin çarpıcı boyutu geçmişte saklı. Zira sivil üretimden askeriye kayış Volkswagen için bir ilk değil; Nazi Almanya’sının Lideri Adolf Hitler tarafından kurulan Volkswagen, savaş sırasında askeri üretimle ön plana çıkmıştı. Yani zamanında fabrikalarında toplama kampları dahi kurulan otomobil devi, bugün bir başka soykırımda yine cephanelik görevi görebilir. Bu kirli sicilden söz etmeden önce bugün yaşananların üzerinden geçelim.
Taraflar masada
The Financial Times’ın haberine göre Volkswagen, İsrailli savunma sanayi şirketi Rafael Advanced Defense Systems ile stratejik bir ortaklık için masaya oturdu. Görüşmelerde ortaya çıkan rapora göre Osnabrück’teki fabrika kısa süre içerisinde otomobil üretimini sonlandıracak.
Deutsche Welle’ye konuşan şirket sözcüsü Volkswagen hakkında çıkan haberler henüz kesin bir kararı yansıtmadığı için ‘spekülasyon’ olarak değerlendirdi. Buna karşın söz konusu fabrikada mevcut üretimin 2027 yılında aşamalı olarak durdurulacağını ve ‘Demir Kubbe haberinin açık bir değerlendirme sürecinin parçası olduğunu, uygulanabilir seçenekleri değerlendirdiklerini’ söyledi.
Fabrikada T-Roc Cabriolet üretiminin gelecek yıl sona ermesinin ardından nasıl bir süreç izleneceği belirsizliğini koruyor. The Jerusalem Post’un haberindeyse Rafael ile Volkswagen arasında yapılan görüşmelerin ciddiyeti vurgulanıyor.
İsrail’in ilanıyla aynı tarihte, 1948 yılında kurulan devlet şirketi Rafael İsrail savunma sanayisinin en stratejik kuruluşlarından biri. Demir Kubbe de şirketin ünlü taşınabilir kısa mesafe hava savunma sisteminin adı. İsrail’in hava savunma sistemi bugün büyük ölçüde bu sisteme dayanıyor. İsrail medyasının aktarımına göre Osnabrück’deki fabrikanın Demir Kubbe için füze taşıyan ağır yük kamyonlarını üretmesi düşünülüyor. Ayrıca elektrik jeneratörleri ve ateşleyiciler gibi hayati parçaların da Volkswagen çatısı altına alınabileceği ekleniyor. Bu şekilde şirket de tabu görülen “Silah yerine parça üretiyoruz” kör noktasına sığınmaya çalışabilecek.
Nazilerin savaş makinası
Henüz kesin bir sonuç açıklanmasa da kısa bir süre önce Alman gazetesi Bild’e konuşan Rafael Şirket Başkanı Yuval Steinitz, ‘Almanya’dan Demir Kubbe üretiminde yardım istediklerini’ dile getirmişti. Rafael için Almanya halihazırda askeri sanayide kullanılan bir üretim sahası. Tanklar ve antitank güdümlü füzeleri gibi sistemler buradaki fabrikalarda üretiliyor.
İsrail’in silah sanayisi için bantları çalıştırmak başlı başına bir haber konusu. Fakat Volkswagen’in yeniden silah üretimine başlaması sembolik bir anlam taşıyor. Çünkü bu üretimin gerçekleşmesiyle birlikte Alman otomobil fabrikası tarihinde ikinci kez bir soykırım savaşına dahil oluyor…
Bizzat Hitler’in kurduğu fabrika, II. Dünya Savaşı başlamadan önce sivil üretimle öne çıkar. Hatta bugün hepimizin aşina olduğu, Türkçede ‘tosbağa’ ismiyle anılan ‘Beetle’ tam da bu süreçte, 1938 yılında Almanya sokaklarında görücüye çıkar
Doğrudan Nazi hükümetine bağlı şirketin hedefleri Nazilerin saldırgan savaş politikasına uyumlu bir şekilde devam eder. Volkswagen’in fabrikalarında dört toplama kampı ve sekiz zorunlu işçi kampı kurulur. Başta Sovyetler ve Polonya’dan getirilen siviller, savaş esirleri, tutsaklar ve Yahudilerden oluşan işçiler bu eski araba fabrikasında başlarına dayanan namluyla Naziler için silah ve mühimmat üretir.
Hatta tosbağalar bile savaş koşullarına uygun olacak şekilde yeniden düzenlenir: Güçlü motorlar, suya dayanıklılık, aşırı sıcaklara direnç, zırh, vb. eklenen bu on binlerce yeni tip ‘vosvoslar’ cephede Nazi askerlerinin kullanımına sunulur.
İşçilerin tepkisi
Bugün ise belirleyici olan üretici gücün ta kendisi, yani Volkswagen Fabrikasının emekçileri. Çıkan haberlerin ardından işçilerin her iki tercihten de huzursuzluğu göze çarpıyor. Mevcut planlamayla birlikte yaklaşık 2 bin 300 kişinin çalıştığı fabrikanın kapanması bir tarafta duruyor. Öte yandaysa soykırıma ortak olacak bir üretim bandına geçiş var.
Evrensel’den Semra Çelik’in haberi, Volkswagen’de yaşananların ‘tekil’ bir örnek olmadığını, Almanya’da otomotiv endüstrisinin militarizasyonunun bir parçası olduğunu işçilerin tepkisiyle birlikte ele alıyordu. Volkswagen’in fabrikalarından metal işçileri “Bu gelişmeye katılmayacağız” dediler: “Savunma sanayisi patlayan kârları kutluyor. Gelecekte bizi ve çocuklarımızı savaşa göndermek için zorunlu askerliğin yeniden aktif hale getirilmesi için hazırlanıyor.”
Fakat Volkswagen’in Osnabrück’teki ‘kapanma’ kararı bu fabrika işçilerini zor durumda bırakıyor. İşsizlik endişesi, işçilerin savaş endüstrisine geçişi şirket açısından ‘kolaylaştıracak’ bir hamle olarak görülüyor.
Güncel bir trend: Sivilden askeriyeye kayış
Almanya yöneticileri İsrail’in soykırım savaşına maddi manevi destek vermekte bir çekince görmüyor. Bugün de ayrıca bir ‘bahane’ ya da ‘paravan’ yaratmaya pek ihtiyaçları yok gibi duruyor. Fakat bu askeri savunmaya kayış, Almanya sanayisinin lokomotif gücü otomotiv sektöründeki gerilemeye işaret ediyor. Uzun yıllardır düzenli bir düşüş yaşayan Alman otomotiv sektörü, 2018’den bu yana yüzde 20’nin üzerinde bir kayıp yaşadı.
Çin otomotiv sanayisinin güçlenişi kâr oranlarını ciddi şekilde geriletti. Volkswagen grubu, 2030 yılına kadar Almanya’da 50 bin kişiyi işten çıkarma planını açıkladı. Tıpkı ABD’de olduğu gibi Avrupa’da da tırmanışa geçen askeri ve saldırgan dış politika hattı, sanayinin kayacağı yönü de belirlemiş oldu: Artık vagon üreten bir tesis Leopard tankları; otomotiv parçası üreten bir diğeri ise mühimmat üretiyor. Böylece ‘kapanma tehlikesi’ savaş makinesine eklemleniyor.
Volkswagen’in tosbağaları da bize bu geçişin soykırım savaşlarında dahi ne kadar esneyebileceğini bir kez daha hatırlatıyor.
