Vicdani ret mücadelesi bugün yalnızca bireyin askerlik yapmayı reddetme hakkını savunan hukuki bir talep olmaktan çıkmış; yükselen militarizme, savaş politikalarına ve toplumun giderek daha fazla güvenlik eksenli yeniden şekillendirilmesine karşı etik, politik ve toplumsal bir itiraz biçimine dönüşmüştür.
EBCO her yıl, ulusal hükümetlerden, insan hakları kurumlarından, STK’lardan ve dayanışma ağlarından gelen katkılarla, Avrupa’da Askerlik Hizmetine Vicdani Ret Hakkında Yıllık Raporunu yayınlamaktadır . Rapor , Avrupa Parlamentosu’na, Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’ne ve İnsan Hakları Komiseri’ne ve ilgili devlet yetkililerine sunulmakta olup , her seferinde bir dizi hedefli tavsiye ile birlikte sunulmaktadır.
Mahmut Elkuş’un dosyası, Türkiye’de vicdani retçilerin karşı karşıya kaldığı “sivil ölüm” halini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Federal Aile ve Sivil Toplum Görevleri Dairesi (BAFzA) verilerine göre Almanya, 2026 yılının ilk 3 ayında 2 bin 656 vicdani ret başvurusu kaydetti. Neue Osnabrücker Zeitung tarafından raporlanan bu rakam, 2025 yılının tamamında kaydedilen toplam başvurunun üçte ikisinden fazlasına tekabül ediyor.
Kendisini askeri hizmete uygun görmeyen bireyler, bu hizmet yerine kamu hizmetine yönelme veya hiç gitmeme vicdani ret hakkı olmalıdır.
Şırnak Milletvekili Nevroz Uysal Aslan, Türkiye’de zorunlu askerlik ve vicdani ret hakkına ilişkin endişelerini TBMM Başkanlığı’na yazılı soru önergesiyle taşıdı. “Bir yanda bedelli askerlik uygulaması parası olan için esnetiliyor, diğer yanda vicdani retçiye herhangi bir statü tanınmıyor. Bu düzenleme, hukuk devleti ve insan hakları açısından ağır bir çelişki yaratıyor”
Anayasa Mahkemesinin önünde 30’dan fazla vicdani ret başvurusu yıllardır bekliyor. Bunlardan 3’ü bana ait, yaklaşık 8 yıldır karar verilmedi… İsrail’de, ABD’de, Rusya’da insanlar savaş makinesinin dişlisi olmayı reddedebiliyorsa burada neden olmasın?
Federal Aile ve Sivil Toplum Görevleri Dairesi’nden (BAFzA) bir sözcü, DW’ye yaptığı açıklamada, geçen yıl 3 bin 879 vicdani ret başvurusuyla yeni bir rekor kırıldığını bildirdi. Bu eğilim 2026’nın yılın ilk iki ayında da devam etti: Şubat sonuna kadar yaklaşık 2 bin vicdani ret başvurusu yapıldı.
Askerlerin haklarını savunan Vicdan ve Savaş Merkezi (Center on Conscience and War) verilerine göre, geçmiş yıllarda yıllık ortalama 50 ila 80 asker tarafından başvurulan vicdani ret yardım hattına 2026 Mart ayı itibarıyla yalnızca üç haftada 500’den fazla başvuru yapıldı.
Vicdani Ret İzleme zorunlu askerlik yükümlülüğü altındaki kişilerin mevcut durumlarını, karşı karşıya kaldıkları insan hakları ihlallerini ve haklarında yürütülen idari ve yargısal süreçleri düzenli olarak izleyip raporluyor. Aynı zamanda vicdani ret hakkına ilişkin ulusal ve uluslararası gelişmeleri takip ederek bu alandaki savunuculuğun güçlendirilmesini hedefliyor.
